طرح 1- استفاده از آب پنیر تازه در غنی سازی کاه گندم با اوره

 (کد طرح 0210517017-74)

مجری : محمد ولی تکاسی همکاران :حسن فضائلی – علیرضا ذبیح الله زاده

ابتداء نسبت به تهیه محلول اوره(5/4کیلوگرم )و نمک طعام (5/1کیلوگرم ) وآب پنیر تازه (جایگزینی با مقادیر صفر،25،50،75 و 100 درصد آب معمولی اقدام شد و سپس کاه ها را با محلول بدست آمده به کمک آب پاش خیسانده و به مدت 20،40،60 و 80 روز داخل سطلهای پلاستیکی سیلو شدند. بعد از باز کردن سیلوها بررسی های ظاهری (رنگ وبو-بافت وساختمان ) و بررسی های شیمیایی(ماده خشک،پروتئین خام،چربی خام،خاکستر خام وعصاره فاقد ازت) و pH و تعیین ضرایب قابلیت هضم با روش in vitro در آزمایشگاه اقدام شد.اگر کیفیت برتر کاه غنی شده با اوره و آب پنیر را در داشتن پروتئین خام و ضریب هضمی بالاتر بدانیم فرمول ذیل جهت غنی سازی کاه گندم پیشنهاد می گردد:کاه گندم خرد شده(Kg100)-کود اوره(Kg5/4)-نمک طعام (Kg5/1)-آب پنیر تازه (75/18لیتر)وآب معمولی(25/56 لیتر)که بایستی به مدت 40 روز در شرایط عاری از هوا در محل مناسبی سیلو گردد.

طرح 2-تعیین شاخص ارزش غذایی کاه گندم غنی شده با اوره وآب پنیر

(کد طرح0210517017-75)

مجری :محمد ولی تکاسی  همکاران :نادر فروغ عامری-سهیلا ارجمند- غلامرضا قربانی

در ادامه طرح 1ابتداء نسبت به تهيه محلول اوره(5/4کيلوگرم )و نمک طعام (5/0کیلوگرم ) وآب پنیر تازه (جایگزینی با مقادیر صفر،25،50،75 و 100 درصد آب معمولی اقدام شد و سپس کاه ها را با محلول بدست آمده به کمک آب پاش (یا موتور سم پاش) خیسانده و داخل کیسه های پلاستیکی به مدت 3 هفته سیلو شدند. بعد از باز گشایی سیلوها ترکیبات شیمیایی و ضرایب تجزیه پذیری در شکمبه (با روش in situ) ، میزان مصرف نسبی ماده خشک (نسبت به یونجه) با استفاده از 5 رأس گوسفند نر کرمانی مورد اندازه گیری قرار گرفتند و نهایتأ شاخص ارزش غذایی کاه های غنی شده با این روش تعیین شد. بیشترین شاخص ارزش غذایی در کاه غنی شده با 100درصد آب پنیر نسبت به خوراک شاخص( یونجه) و 36/29درصد بد ست آمد. نهایتأ فرمول ذیل برای غنی سازی کاه گندم با اوره و آب پنیر پیشنهاد شد:کاه گندم خرد شده(Kg100)-کود اوره(Kg5/4)-نمک طعام (Kg5/0)-آب پنیر تازه (75 لیتر) که بایستی به مدت 21 روز در شرایط عاری از هوا در محل مناسبی سیلو گردد.

طرح 3-نگهداری آب پنیر تازه به کمک مواد نگهدارنده در شرایط هوازی

 (کد طرح 0210610107-76)  

مجری:محمد ولی تکاسی  همکاران:یداله ترکاشوند-محسن سلیمی وحید-منصوره عاملی

آب پنیر حاصل از شیر بعد از عملیات مناسب پنیرسازی و اضافه نمودن آنزیم و کلرورکلسیم در دمای 72درجه سانتیگراد به مدت 15ثانیه پاستوریزه شد. سپس بعد از اضافه نمودن مواد نگهدارنده (شامل :نمک طعام 4%-اسید سوربیک 1/0% واسید بنزوئیک 05/0%)در شرایط معمولی (25درجه سانتیگراد در زمانهای صفر،5،7 و10 روز در داخل سطل های پلاستیکی (cc500) درب دار که قبلا با مواد دترژانت ضدعفونی شده بودند نگهداری شده وسپس مورد بررسی های میکربی (Total Count- اشرشیا کولی-کلی فرم –رشد کپک وقارچ) وآنالیز شیمیایی (ماده خشک با دستگاه مادون قرمز ، پروتئین خام ،خاکستر خام و لاکتوز به کمک دستگاه میلکو اسکن) وpH  قرار گرفتند. با توجه به قیمت تمام شده و سهولت دست یابی، نمک طعام بعنوان ماده مناسب نگهدارنده توصیه می گردد. ولی به جهت تغییرات کمتر pH و قند لاکتوز و کاهش بار میکربی بعد از اضافه نمودن آنها میتوان این فرض را که نگهداری آب پنیر تازه به کمک مواد نگهدارنده سبب افزایش زمان ذخیره سازی و حفظ مواد مغذی آن می شود تأیید می نماید. پاستوریزه کردن مجدد آب پنیر حاصل بعد از انجام عملیات پنیرسازی جهت جلوگیری از آلودگی ثانویه و کنترل بروسلوز و سل لازم می باشد.

طرح 4-بررسی سطوح مختلف کاه گندم عمل آوری شده با آب پنیر و اوره در پرواربندی بره های نر کرمانی

(کد طرح01- 0210518000-78)

مجری:محمد رضا ثابت پی همکاران:حسن فضائلی-محمد رضاآذر زمزم-محمد ولی تکاسی

در این طرح با استفاده از 32 رأس بره نر کرمانی چهار جیره غذایی حاوی صفر،10،20 و 30درصد کاه گندم غنی شده با اوره وآب پنیر در یک طرح کاملا تصادفی مورد مقایسه قرار گرفتند. در طول دوره آزمایش وزن زنده،اضافه وزن، مصرف غذا، ضریب تبدیل غذا و راندمان لاشه و اجزاء آن (درپایان دوره آزمایش)اندازه گیری شدند. سطوح مختلف کاه گندم غنی شده با آب پنیر و اوره در کل دوره آزمایش اثر معنی داری در اضافه وزن بره ها نداشت ولی از نظر میانگین مصرف ماده خشک درجیره غذایی حاوی 10درصد کاه غنی شده (مقدار 6/126+1545گرم) بیشترین اختلاف معنی دار با بقیه  تیمارها مشاهده گردید(05/0p< ). لازم به ذکر است با افزایش درصد کاه غنی شده با اوره وآب پنیر در جیره غذایی گوسفند میزان چربی داخلی[1] و چربی لاشه نیز افزایش می یابد. فرمول ذيل جهت غني سازي كاه گندم با اوره و آب پنير پيشنهاد مي گردد كه حداقل در مدت 21 روز سيلو شده و بعد از خشك شدن مورد تغذيه دام خصوصأ در پروار بندي بره و گوساله قرار گيرد : كاه گندم خرد شده 100 كيلوگرم – اوره 5/4 كيلوگرم – نمك طعام 5/0 كيلوگرم و آب پنير تازه 30 ليترو آب معمولی 40 لیتر.

 طرح5-استفاده از نتایج کاربرد آب پنیر و اوره جهت غنی سازی کاه گندم در تغذیه گوساله های پرواری.

(کد طرح 83077-0000-02-21000-081-2)

مجری :محمد ولی تکاسی  همکاران :حسن فضائلی-مجتبی زاهدی فر-مسعود خوارزمی- سید مجتبی سید مومن-علی اصغر ولی

چکیده:

 این طرح برروی گوساله های نر هلشتاین در واحدهای پروار بندی مردمی (دو واحد)انجام شده است. مدل آماری طرح بصورت کاملاً تصادفی با 3 تیمار شامل 1) کاه معمولی(شاهد) 2) کاه گندم غنی شده (18در صد) و 3- کاه گندم غنی شده ( 25در صد) در کل خوراک با تعداد تکرارهای نامساوی (طرح نامتعادل) در دو شهرستان کرمان و بردسیر انجام شد.

بعد از تهیه سیلوی کاه گندم غنی شده با اوره و آب پنیر بر طبق فرمول  نسبت به خشک کردن کاه ها در هوای آزاد اقدام شد. (کاه گندم ۱۰۰-نمک طعام ۱-اوره ۵/۴ کیلوگرم-آب معمولی ۳۰ و آب پنیر تازه ۴۰ لیتر)نمونه های کاه گندم غنی شده و غنی نشده و نمونه های خوراک فرموله شده جهت تعیین ترکیبات شیمیایی (ماده خشک، پروتئین خام، خاکستر خام،دیواره سلولی ،دیواره سلولی بدون همی سلولز و قابلیت هضم با روش in vitro  به آزمایشگاه مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور ارسال گردید.

فرموله کردن کلیه  جیره های غذایی  بر اساس انرژی قابل متابولیسم و پروتئین یکسان و با استفاده از خوراکهای موجود در واحد پس از آنالیز شیمیایی  نمونه ها انجام شد. پس از گذراندن دوره عادت پذیری دامها به کاه گندم غنی شده، خوراکها به تدریج در اختیار دامها قرارگرفت. میزان خوراک بصورت روزانه و پس مانده آخور بصورت  هفتگی وزن شده و بر اساس وزن میانگین هر گروه، خوراکها در دو وعده غذایی 8 صبح و 4 عصر در اختیار دامها قرار گرفتند. وزن کشی دامها هر دو ماه یکبار (اول، وسط و آخر دوره ) و مدت زمان پرواربندی حدود 6 ماه بود.

اهداف پیش بینی شده :

1-کاربرد کاه غنی شده با آب پنیر در جیره غذایی گوساله های نر پرواری

2- تعیین سطح مناسب کاه غنی شده در جیره غذایی (0،1۸ و ۲۵ درصد جیره علوفه ای)

3- زمینه سازی ترویج غنی سازی کاه با استفاده از آب پنیر و اوره در دامداریها

نتیجه‌گیری کلی:

بر طبق قیمت تمام شده جیره‌های غذایی در بکارگیری کاه گندم غنی شده تا سطح 18 و 25 درصد کل خوراک روزانه و با توجه به ملزم بودن دامداران در استفاده از بقایای کشاورزی جهت تهیه جیره‌های غذایی ارزانتر و منطقه‌ای به نظر می‌رسد غنی‌سازی کاه گندم با توجه به شرایط و امکانات موجود می‌تواند در این امر راهگشا باشد. از مجموع نتایج به دست آمده حاصل از این طرح می توان گفت: غنی‌سازی کاه گندم با اوره و آب پنیر تازه علاوه بر افزایش ارزش غذایی و قابلیت هضم کاه گندم، سبب افزایش مصرف خوراک شده و می‌تواند علاوه بر افزایش میزان رشد روزانه دامها و ارزانتر شدن جیره غذایی دامها و نهایتاً افزایش درآمد دامداران اثرگذار باشد.

پیشنهادات:

1- با برآورد اقتصادی انجام شده در غنی‌سازی کاه گندم، توسط خود دامداران می‌توان نسبت به تولید غذای ارزانتر جهت ساخت خوراک دام اقدام نمود.

2- انجام فرآیند غنی سازی کاه به کمک دستگاه غنی کن کاه تا علاوه بر افزایش حجم تولید در واحد زمان قیمت تمام شده محصول کمتر شود.

3- احداث کارگاه‌های انجام عمل آوری فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی در اطراف واحدهای نگهداری دام و حمایت مالی و خرید دستگاه‌های عمل آوری خوراک توسط دولت.

4- آموزش کارشناسان و دامپروران برای انجام عمل‌آوری خوراکها در سطح روستاها و حاشیه شهرها.

5- مجهز نمودن کارخانجات خوراک دام به علوفه خردکن و دستگاههای ساخت بلوک غذایی و پلت کامل خوراک دام (علوفه + کنسانتره) جهت ارزانتر شدن خوراک تولیدی و جلوگیری از ریخت و پاش خوراکها در حین حمل و نقل در واحدهای کوچک دامداری.

 منابع فارسي و انگليسي مورد استفاده :

1-     امير نيا ، دبيري . 1376 . طرح غني سازي كاه توسط اوره و ملاس . جهاد سازندگي استان خوزستان.

2-     بصيري ، عبدالله . چاپ پنجم 1372. طرحهاي آماري د رعلوم كشاورزي . انتشارات دانشگاه شيراز .

3-      پ ، مكدوناد . آر. ا. ادواردزو… . ترجمه صوفي سياوش، رشيد . 1365 . تغذيه دام . انتشارات عميدي (ص 617- 610).

4-     تربتي نژاد، نورمحمد . آبانماه 1367. تعيين ارزش غذايي كاه گندم ، كاه جو، كاه برنج، ….پايان نامه كارشناسي ارشد . دانشگاه تربيت مدرس دانشكده كشاورزي.

5-      تكاسي ، محمد ولي . تيرماه 1375. استفاده از آب پنير در غني سازي كاه گندم با اوره . گزارش نهايي طرح مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام كرمان . بخش تحقيقات دامپروري.

6-     ساكي  ، علي اصغر . زمستان 1369 . تعيين ارزش غذايي كاه با ارقام تريتيكاله ، گندم و و غني نشده و دانه هاي آنها . دانشگاه تربيت مدرس. دانشكده كشاورزي . پايان نامه كارشناسي ارشد.

7-      شريفي حسيني ، محمد مهدي . 1373 . بررسي اثر ژنوتيپ و اقليم بر تركيبات شيميايي و قابليت هضم كاه گندم . دانشگاه تربيت مدرس دانشكده كشاورزي . پاياننامه كارشناسي ارشد.

8-      فولادي . محمد حسن . 1366 . تهيه نوعي كشك از آب پنير . سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران . مركز كرمان.

9-     كيرش گنسر ، مانفرد . چاپ هفتم  .1987. ترجمه سياوش ،  دهقانيان . نصيري مقدم ، حسن . تغذيه دام . 1370. انتشارت جاويد (ص 38-37 و 54-52).

10-   نيرومند، محي الدين . بهار 1371 . آب پنير و موارد استفاده جديد آن . فصلنامه علمي ، تحقيقاتي و آموزشي جهاد سازندگي . معاونت آموزش و تحقيقات ش 14 (ص 99-96).

11-Aberden School of Agriculture. march 1989. Recommended procedure for dacron bag degradability studies in sheep.

12-AOAC. 1990.  official Methods of analysis (13thed) Assocoation official Analytical chemists . washington, DC.   

13- Ddias , da . silva , A, Aandc.V.M, Guedes.1990. Variability in the Nutritive Value of Straw cultivars of Wheat , Rye and Ttritical and response to urea treatment Anim . feed sci , techonol . 28: 79-89.

USING OF Whey(fresh) IN ANIMAL NUTRITION IN KERMAN PROVINCE

Abstract

      The whey is yellow liquid that later from chees–making stages from condens of milk produce. It has a lot of sugar (lactose) and the rate at it ,s Calcium & Phosphorus is half of milk . whey is used by complex technology and different methods in animal & poultry feeding the prepartion of dried milk , drinking production . This treatment is done for the determination of composition,chemical and micribial and biological investigation, and nutritive value index wheat straw with urea & whey on the 10 sheep head (ram over 2 year age) . Treatments were include %4.5 urea and %0.5 salt (NaCl) with %0 , %25 , %50 , %75 and %100 whey(fresh) instead of water with 100 kilograms wheat straw respectively. At first straws mixed with solution urea & salt & whey , then ensilo in plastic rools. silos opened after past 3 week and straws dried in usual air, Then is consumed for sheeps after 20 days adaptation . in vitro and in situ Tests was done whit  two stage method liqur of rumen and pepsin(Tilley & Terry,1963) and nylon bag ( fitted orskov,s method,2000) respectively. The most palatability mean was in treated weat straw with %100 whey for dry matter, crud protein , crud fiber , ash with 503.93, 61.97, 456.68 and 158.44 (grams for head daily) and the least palatability was in treated straw with %50 whey with 333.78, 37.21, 296.7 and 96.75(grams for head daily). The most degradability and nutritive value index was obtained in weat straw with %50 and %100 whey respectively.

KeyWords:

Whey, Treatment,Urea,Wheat Straw, Digestibility, Degradability, Palatability, in vitro, in vivo, in situ, Nylon Bag, Nutritive Value Index