http://dc618.4shared.com/img/RdMVjNdl/

s3/0.9863532653410869/page115.gif

سیستم های ارزیابی خوراک ها(انرژی و پروتئین ) در نشخوارکنندگان

(Review)

بخش اول-ارزیابی انرژی

بخش دوم – ارزیابی پروتئین

 محمد ولی تکاسی- - mwtokasi@yahoo.com

کارشناس ارشد مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

خلاصه:

ارزشیابی خوراک ها به چند دلیل اهمیّت دارد.1- دانستن ارزش خوراک ها باعث می شود تا پرورش دهنده بتواند از خوراک ها در حد قابل قبول برای دامها استفاده نماید. 2- و نیز می­تواند در مزارع پرورشی محصولات مناسب کشت یا خریداری نماید. برای ارزیابی خوراک ها چند روش اندازه گیری وجود دارندکه شامل اندازه گیری یک ترکیب شیمیایی در خوراک(مثل انرژی یا پروتئین) و یا یک جزء هضم شده، جذب شده، متابولیسم شده و یا ابقاء شده در محصول نهایی (از خوراک مورد نظر) می باشند. منابع علوفه ای  قسمت اعظم حجم غذا  را در کشور ایران تشکیل می دهند. کمبود یک ماده معدنی یا ویتامینی به سادگی و با افزودن مقدار کمی ازیک منبع متراکم (کنسانتره)قابل جبران است. در هنگام بروز تغییرات در تولید حیوان  مانند افزایش وزن و شیردهی و تغییر در میزان مواد مغذی خوراک ها  بیشتر از سیستم های انرژی برای ارزیابی خوراک ها استفاده می­گردد. منابع اولیه انرژی برای گاو، سلولز و همی سلولز علوفه­ها و نشاسته درون دانه­ها  است. چربی ها و روغن ها  محتوی بیشترین مقادیر انرژی هستند ولی معمولاً درصد کمی از جیره غذایی را تشکیل می دهند. نسبت انرژي" بيان كننده راندمان انرژي يك سيستم است و انرژي ويژه(خالص) عملكرد سيستم را نشان می دهد. انرژی ناخالص  به دلیل قابلیت هضم متفاوت در حیوانات مختلف و دفع از طریق مدفوع، نمی تواند ملاک مناسبی در ارزشیابی خوراک ها باشد. از طرفی بخشی از  انرژی قابل هضم، از طریق ادرار و گازهای تخمیری  و گرما از دست می رود.  در نتیجه  بیشتر از معیار انرژی خالص در سیستم هایNRC ، AFRC و غیره جهت ارزشیابی خوراک ها استفاده می گردد.

انرژی در نشخوارکنندگان حقیقی(گاو) و نشخوارکنندگان کاذب(اسب، شتر) معمولا بر اساس_L NE و DE می باشد اما برای پرواربندی گوساله و گوسفند بر اساس ME  و یا  برای دامهای کوچک داشتی (گوسفند و بز )  NE_m و NE_g و NE_P بیان می گردد[1]. احتیاجات پروتئینی حیوانات بر اساس آمینواسیدهایی که در بدن سنتز نمی­شوند و نیز ازت موردنیاز برای سنتز ‍آمینواسیدهای غیرضروری تعیین می­گردد. از طرفی آمینواسیدها برای ساخت گلوکز[2]  نیز لازم هستند. در تخمیر هوازی از گلوکز و اکسیژن، انرژی آماده مصرف(ATP) و دی اکسیدکربن و آب تولید می شود ولی در تخمیر بی هوازی، اسیدهای چرب آزاد استیک ، پروپیونیک و بوتیریک به همراه دی اکسیدکربن، گاز متان، هیدروژن، آب و گرما تولید می­گردد. آنزیم های باکتریایی از راه  تخمیر بی هوازی مواد ازت دار در شکمبه به آمونیاک، آمینواسیدهای باکتریایی، آمین ها و غیره تبدیل می نمایند. محصولات تولید شده در مسیر دستگاه گوارش حیوان و بویژه در قسمت ابتدایی روده باریک جذب شده و وارد جریان دستگاه گردش خون می­شوند. در سالهای اخیر سیستم های ارزیابی پروتئین خوراک ها (بر اساس قابلیت هضم واقعی و پروتئین خام تجزیه پذیر و ....) نظیر CNCPS،AFRC،PDI(INRA) ، Cam Dairy(Australia) و غیره گسترش یافته­اند. اگر چه اساس کار سیستم های جدید مشابه است ولی واحدها و عوامل مورد استفاده ارزش پروتئینی خوراک­ها متفاوت است. ارزشیابی پروتئین خوراک­ها بیشتر بر اساس قابلیت هضم پروتئین خام و حقیقی آنها است که میزان جذب واقعی آمینواسیدها را بیان نمی نماید.

کلمات کلیدی: سیستم های انرژی، پروتئین، خوراک دام، نشخوارکنندگان

 * توجه:

علاقمندان و دانش پژوهان محترم می توانند جهت دریافت اصل مقاله فارسی (۳۰ صفحه) مروری بر تحقیقات انجام شده و معرفی انواع سیستم های ارزشیابی انرژی و پرو تئین خوراک ها-(تهیه نرم افزارها و معادلات مربوطه) با آدرس ای میل نویسنده تماس حاصل فرمایند.

[1] - بیان انرژی در خوک ، شترمرغ، ماهی و زنبور نیز بر اساس DE و در طیور و ماکیان بر اساس ME است.