تعيين امتياز نهايي يا فاينال اسكور:

براي تعيين امتياز نهايي قسمتهاي مختلف بدن گاو امتياز بندي شده  و سپس
نمره هر قسمت از بدن دام جداگانه محاسبه و در تعيين نمره نهايي مورد
استفاده قرار مي گيرد.براي اين كار بدن يك گاو شيري به 5 قسمت اصلي زير
تقسيم بندي مي گردد:
-1 چهار چوب بدني و ظرفيت پذيري دام كه در تقسيم بندي كانادايي نمره 20 و
در تقسيم بندي آمريكايي نمره 15 را به خود اختصاص مي دهد.
2-كپل كه در سيستم طبقه بندي كانادايي نهايتا 10 نمره به آن تعلق
ميگيرد.
-3 دست و پا  كه در سيستم طبقه بندي كانادايي نمره 16 و در طبقه بندي
آمريكايي نمره 15 را به خود اختصاص مي دهد.
-4 سيستم پستاني كه در هر دو روش  طبقه بندي بيشترين امتياز يعني 40 را
به خود اختصاص مي دهد.
5 -خصوصيات شيرواري  كه در سيستم كانادايي  نمره 14 و در سيستم طبقه بندي
امريكايي نمره 20 به آن تعلق ميگيرد.

همانطور كه مشخص است  سيستم طبقه بندي تيپ در هر كشور جداگانه مي باشد و
هر كشوري با توجه به استراتژي اصلاح نژادي خود  نمره مربوط به قسمتهاي

مختلف بدن دام را تعيين  مي نمايد . مثلا در سيستم طبقه بندي كانادايي
نمرات قسمتهاي مختلف بدن به شرح زير
است:
نمره نهايي     قسمتهاي مختلف بدن
20       چهارچوب بدني و ظرفيت پذيري
10       كپل
16       دست وپا
40      سيستم پستاني
 14      خصوصيات شيرواري

در سيستم طبقه بندي آمريكايي  نمرات قسمتهاي مختلف بدن دام به شرح زير
تعيين مي گردد:
نمره نهايي  قسمتهاي مختلف بدن
15       چهار چوب بدني
20       خصوصيات شيرواري
 10      ظرفيت پذيري بدني
 15      دست و پا
 40      سيستم پستاني

همانطور  كه ملاحظه ميشود در هر دوسيستم نمره نهايي يا فاينال اسكور حد
اكثر به عدد 100 خواهد رسيد.

حال با توجه به اينكه سيستم طبقه بندي تيپ در كشور ايران نزديك به سيستم
كانادايي ميباشد به توضيح اين سيستم خواهيم پرداخت:
1 -چهار چوب بدني و ظرفيت پذيري : (نمره نهايي 20) )
در اين قسمت  امتيازهاي مربوط به صفات زير:

  قد؛ عرض سينه؛ اندازه بدن؛ قدرت كمر و عمق بدن  محاسبه گشته و نمره نهايي براي آن تعيين مي شود.

هر يك از صفات فوق درصدي از امتياز نهايي اين قسمت را به خود اختصاص مي
دهند.از كل نمره اين بخش كه 20 ميباشد مقدار15% به قد و قامت؛8% به توازن
بدن؛20% به اندازه بدن؛ 29% به عرض سينه؛20% به عمق بدن؛8% به قدرت كمر
اختصاص داده ميشود. در اين بخش معايب تيپي زير نيز ممكن است توسط ارزياب
ديده شده و آنها را در  اسكور كارت علامت زده باشد كه شامل : كجي صورت؛
شانه بالي؛پشت شانه ضعيف؛ ميباشد . چنانچه اين معايب مشاهده شده باشد بين
0.5 تا 2 امتياز از كل امتياز اين قسمت كسر مي گردد.

2-كپل (نمره نهايي 10 ) )

در قسمت كپل صفات زير : شيپ كپل؛ طول لگن؛عرض لگن مد نظر قرار گرفته و در
نهايت نمره نهايي به آن داده ميشود.

از كل امتياز كه عدد 10 ميباشد؛ 36% به شيب كپل؛42% به عرض لگن  و 22% به طول لگن و قدرت كمر دام داده ميشود.
چنانچه در اين بخش معايب تيپي ذيل توسط ارزياب مشاهده شده و  در اسكور
كارت علامت زده شده باشد :مفصل خاصره پايين؛ مقعد فرو رفته؛ كجي دم؛
زمختي دم و دنبالچه پيشرفته بين 0.5 تا 2 امتياز از امتياز نهايي اين قسمت كسر ميگردد.

-3 دست و پا ( نمره نهايي (16 )
صفات مربوط به دست و پا شامل : وضعيت پاها از ديد جانبي؛ وضعيت پاها از
ديد پشتي؛ زاويه سم ميباشد. از كل امتياز اين بخش كه 16 ميباشد؛25% به
زاويه سم؛25% به عمق پاشنه سم؛15% به كيفيت استخوانهاي ساق پا؛15% به طرز
قرار گرفتن پاها از ديد جانبي و 20% به طرز قرار گرفتن پاها از ديد پشتي
تعلق خواهد گرفت. چنانچه ارزياب معايب زير را مشاهده و در اسكور كارت
علامت زده باشدبين 0.5 تا 3 امتياز از نمره نهايي اين قسمت كسر مي گردد.
اين معايب شامل: سم باز؛انحراف سم دستها؛ مفصل خرگوشي زمخت؛ بخولوق ضعيف؛
مفصل خرگوشي نزديك  و  انحراف سم پاها ميباشند.
-4 سيستم پستاني (نمره نهايي (40 )
 براي سهولت در طبقه بندي سيستم پستاني ؛ صفات پستاني در دو پستان جلويي
و عقبي بطور مجزا نمره دهي  و در نهايت ارزيابي مي
شوند.
الف_ پستان جلو:   (نمره نهايي (14)
صفات مربوط به اين قسمت شامل : اتصال جلوي پستان ؛ طول سرپستانكهاي جلو ؛
نحوه استقرار سرپستانكهاي جلو ؛ عمق پستان؛ بافت پستان و ليگامان مياني
پستان  مي باشند. از كل امتياز مربوط به صفات پستان جلويي كه 35% از 40
نمره  (14 امتياز)را تشكيل مي دهد مقادير 45% به اتصال جلو پستان و 20%
به نحوه استقرار سرپستانكهاي جلو  و 5% به طول سرپستانكهاي جلو و 8% به
عمق پستان و 12% به بافت پستان و 10% به ليگامان مياني پستان تعلق مي
گيرد.

ب- پستان عقب :      (   نمره نهايي(18 )
صفات اين قسمت شامل : ارتفاع پستان عقب ؛ عرض پستان عقب؛نحوه استقرار
سرپستانكهاي عقبي؛ عمق پستان ؛ بافت پستان و ليگامان مياني پستان
ميباشند.  از كل امتياز صفات پستان عقبي كه 45% از  40 امتياز را (18
امتياز) تشكيل مي دهد ؛ مقادير 23% به ارتفاع پستان عقب و 23% به عرض

پستان عقب و14% به نحوه استقرار سرپستانكهاي عقب و12% به عمق پستان و 14%
به بافت پستان و 14% به ليگامان مياني پستان  تعلق مي
گيرد.

سه صفت مهم پستان شامل : عمق پستان ؛ بافت پستان و ليگامان مياني پستان ؛
مجموعا  8 نمره از كل امتياز پستاني (يا 20% از امتياز كل)  را تشكيل مي
دهند كه سهم هريك از آنها از اين 8 نمره به ترتيب زير
است: 6% عمق پستان و 7% بافت پستان و 7% ليگامان مياني پستان .
معايب سيستم پستاني :
معايب سيستم پستاني شامل : پستان چهار تكه اي ؛ برآمده؛ نامتوازن و معايب
سرپستانكها شامل : سرپستانك اضافي مترشحه ؛قطور؛ باريك؛ قيفي؛ كوري و غير
عمودي بوده كه در مجموع بين 0.5 تا 3 امتياز از كل نمره بدليل وجود اين
معايب در صورت علامت خوردن در اسكور كارت توسط ارزياب از كل نمره پستاني
كسر مي گردد.

-5خصوصيات شيرواري (  نمره (14 )

اين خصوصيات كه  نشاندهنده  شيروار  بودن گاو شيري ميباشد  هميشه مورد
علاقه دامداران بوده  و همه آنها سعي مي كنند كه داراي دامهايي با
خصوصيات شيرواري بالا باشند. در اين بخش صفات زير مد نظر قرار مي گيرند:
آنگولاريتي  يا زاويه دار بودن بدن؛كيفيت استخوانها خصوصا استخوانهاي
هيپ ؛ پين ؛ مفصل خرگوشي و ساق پاها ؛ بافت پستان و عرض سينه . از مجموع
نمره اين بخش مقادير 60% به آنگولاريتي ؛ 10% به كيفيت استخوانها ؛15% به
بافت پستان و 15% به عرض سينه دام تعلق مي گيرد.                                                      معايب اين قسمت نيز شامل :

 فاقد خصوصيات شيرواري؛ فشردگي دنده ها ميباشند كه  در صورت علامت دار شدن آنها در اسكور كارت توسط ارزياب به ازائ هركدام 1 نمره از نمره نهايي اين بخش كسر مي گردد.

توجه:

در پايان مجددا  جدول امتيازات تيپ يك گاو شيري هلشتاين را  در شرایط ایده آل ياد آوري مينماييم:
چهارچوب بدني و ظرفيت پذيري (20)، كپل (10)، دست و پا (16)، سيستم پستاني(40) و خصوصيات شيردهي) 14)

امتياز نهايي طبقه نهايي
20  +    10   +   16  +    40    +  14) =     100     )ٍExcellent